Likya Uygarlığı (Likyalılar)

Likya Uygarlığı, Anadolu'nun güneybatısında, bugünkü Antalya'nın batısı ile Muğla'nın doğusunu kapsayan bölgede yaşamış, kendine özgü dili, alfabesi, mimarisi ve yönetim sistemiyle Antik Çağ'ın en dikkat çekici medeniyetlerinden biridir. Özellikle Likya Birliği (Lykia League) adı verilen federatif yönetim modeliyle tarihte önemli bir yer edinmiştir.

Likya Bölgesi Neresi?

Likya (Lykia), Akdeniz kıyılarında yer alan dağlık ve engebeli bir coğrafyaydı.

Yaklaşık olarak günümüzde;

• Fethiye

• Seydikemer

• Kaş

• Demre

• Finike

• Kumluca

• Kemer'in batısı

Likya Bölgesi sınırları içerisinde kabul edilir. Bölgenin doğal sınırlarını; Batıda Eşen (Xanthos) Çayı, Doğuda Antalya Körfezi, Kuzeyde Beydağları, Güneyde Akdeniz oluşturuyordu. Bu engebeli yapı sayesinde Likyalılar uzun yıllar bağımsızlıklarını koruyabilmiştir.

Likyalılar Kimdir?

Likyalılar'ın kökeni tam olarak bilinmemektedir.

Tarihçiler farklı görüşler öne sürmektedir:

• Anadolu'nun yerli halklarından oldukları

• Tunç Çağı'nda bölgeye yerleştikleri

• Deniz Kavimleri ile bağlantılı olabilecekleri

• Hitit metinlerinde geçen Lukka Halkı ile aynı topluluk oldukları

  
  

  Bugün en güçlü görüş, Hitit kaynaklarında geçen Lukka Ülkesi ile Likya'nın aynı bölge olduğudur.

Hitit belgelerinde Lukkalar cesur savaşçılar, denizci topluluk, zaman zaman Hititlere karşı bağımsız hareket eden halk olarak tanımlanır.

Likya'nın Tarihi

Tunç Çağı (MÖ 2000–1200)

Likya'nın ilk izleri Hitit belgelerinde görülür.

Bu dönemde bölge "Lukka Ülkesi" olarak anılır.

Pers Dönemi (MÖ 546)

Pers Kralı II. Kyros'un Anadolu'yu fethetmesiyle Likya da Pers egemenliğine girdi.

Ancak Likyalılar iç işlerinde büyük ölçüde özerk kaldılar.

Büyük İskender Dönemi (MÖ 334)

Büyük İskender Anadolu seferi sırasında Likya şehirlerini ele geçirdi.

Böylece Helenistik dönem başladı.

Likya Birliği Dönemi

İskender'in ölümünün ardından şehir devletleri yeniden güç kazandı.

MÖ 2. yüzyılda kentler birleşerek tarihin en gelişmiş federasyonlarından biri olan Likya Birliğini kurdu.

Roma Dönemi

MÖ 43 yılında Likya Roma İmparatorluğu'nun bir eyaleti oldu.

Bu dönemde;

• tiyatrolar

• hamamlar

• su kemerleri

• yollar

inşa edildi.

Likya şehirleri ekonomik açıdan altın çağını yaşadı.

Bizans Dönemi

Hristiyanlığın yayılmasıyla birlikte birçok antik tapınak kiliseye dönüştürüldü.

Likya önemli bir piskoposluk merkezi haline geldi.

Likya Birliği: Dünyanın İlk Demokratik Federasyonlarından Biri

Likya Uygarlığı'nın en dikkat çekici özelliği Likya Birliğidir.

Birlik yaklaşık 23 şehir devletinden oluşuyordu.

Kentler büyüklüklerine göre oy hakkına sahipti:

• Büyük kentler → 3 oy

• Orta büyüklükte kentler → 2 oy

• Küçük kentler → 1 oy

Temsilciler düzenli olarak toplanır ve ortak savunma, vergi, ticaret, hukuk, dış ilişkiler gibi konularda karar alırlardı.

Bu yapı, antik dünyada şehir devletlerini ortak bir meclis çatısı altında buluşturan en gelişmiş örneklerden biridir. Modern federal sistemlerle benzerlikleri nedeniyle siyaset tarihi çalışmalarında sıkça incelenir.

Likya Dili ve Alfabesi

Likyalılar kendilerine özgü bir dil konuşuyordu.

Likya dili;

• Hint-Avrupa dil ailesinin Anadolu koluna aittir.

• Yaklaşık 150–200 kadar yazıt günümüze ulaşmıştır.

• Kendilerine özgü bir alfabe kullanmışlardır.

• Daha sonraki dönemlerde Yunanca yaygınlaşmıştır.

Kaya Mezarları

Likya denildiğinde akla ilk gelen eserlerden biri kaya mezarlarıdır.

Likyalılar ölülerin ruhlarının gökyüzüne yükseleceğine inanıyorlardı. Bu nedenle mezarlarını yüksek kayalıklara inşa ettiler.

Başlıca mezar türleri:

• Kaya mezarları

• Lahit mezarlar

• Sütun mezarlar

• Ev tipi mezarlar

Özellikle Myra, Pınara, Telmessos ve Xanthos bu mimarinin en güzel örneklerini barındırır.

Ekonomi

Likya'nın ekonomisi büyük ölçüde şu alanlara dayanıyordu:

• Deniz ticareti

• Zeytincilik

• Şarap üretimi

• Tarım

• Balıkçılık

• Kereste ticareti

Akdeniz'deki stratejik konumu sayesinde Likya şehirleri önemli ticaret merkezleri hâline gelmiştir.