Didyma Antik Kenti

Didyma Kent Tarihi

Dünya’nın en önemli kehanet merkezlerinden biri olarak bilinen Didyma Antik Kenti, Aydın ilinin Didim ilçesinde bulunuyor. En ünlü ve bilinen kısmı Apollon Tapınağı'dır.
Didyma Antik Kent bölgesinde ilk kazılar 1850'li yılların sonlarında başlamıştır. İngilizler tarafından başlatılan kazılar 1937 yılına kadar sürmüştür. Bu döneme kadar tapınağın büyük kısmı ortaya çıkarılmıştır. Sonrasında ise Alman arkeologlar tarafından çalışmalara devam edilmiştir. Didyma, İyonya sahili üzerinde yer alan bir Antik Yunan tapınağı olarak adlandırılıyordu. Başlangıçta Miletus’a bağlı bir kâhinin ikamet yeri olduğu düşünülen Didyma kentinin, son kazılarla birlikte yoğun nüfusun yaşadığı bir yerleşim yeri olduğu kanısına varılmıştır. Didyma Antik Kenti'nin dönemin kehanet merkezi olduğu düşünülüyor.

Brankhidler

Mitolojik döneme ait bir efsaneye göre, Güneş ve Işık Tanrısı Apollon, bir gün Didyma yöresinde çobanlık yapan Brankhos'a rastlar. Onun saf ruhundan, nazik yaklaşımından ve davranışlarından çok hoşlanan Apollon, ona kehanetin sırlarını öğretir. Öğrendiği sırları insanlara aktarmak isteyen çoban Brankhos, bugün antik kent bölgesinde bulunan Apollon Tapınağı'nın bulunduğu yerdeki defne ormanı ve su kaynağının hemen yakınına Apollon adına ilk tapınağı kurar. Bu tapınağın M.Ö 6. yüzyılın ortalarında Arkaik dönemde başlandığı ve aynı yüzyılın sonlarında tamamlandığı tahmin ediliyor.
Zaman içinde Brankhos soyundan gelenler 'Brankhidler' olarak anılmıştır. Bu soy çok uzun yıllar boyunca Apollon Tapınağı'nın yöneticiliğini yapmışlardır. Bu sebeple 'Didyma' kenti asırlar boyu; 'Brankhidai', yani Brankhidler Ülkesi adlarıyla anılmıştır. Bu alan ve tapınak M.Ö 494'te Persler tarafından yağma edilip yakılmıştır. Tapınaktaki Apollon heykelinin bu yağma sonrası Pers başkenti Ekbatana götürüldüğü söylenir.

Büyük İskender

Büyük İskender, M.Ö 334'te Didyma’nın kuzeyindeki Miletos kentini aldıktan sonra kehanet merkezinin yönetimi Miletos kentine verildi. Miletos kahini M.Ö 331'de Büyük İskender'i "Zeus'un oğlu" ilan etmiştir.
Büyük Helenistik tapınak ise Büyük İskender, Perslere karşı büyük zafer kazandıktan sonra yapımına başlanmıştır. Ölçü olarak Yunan dünyasının en büyük tapınağı planlanmıştır, M.S 2. yüzyılın ortalarına kadar inşası sürmüş ama bitirilememiştir. Büyük İskender döneminde buraya bir kent daha kurulmuştur ve Didyma ismi verilmiştir.

Bizans

Bizans dönemine gelindiğinde ise, tapınağın içinde kışla ve garnizon gibi başka yapılar kurulmuştur. 15. yüzyıl’a kadar ulaşan tapınak bir deprem sonucu kısmen yıkılmıştır.
Didyma kentinde Apollon Tapınağı (diğer adı ile Didymaion), Anadolu İon topraklarındaki diğer kentler arasında en büyük ve en zengin olanıydı. Didyma, kutsal emanetleri, hazineleri, kutsal kuyusu ve kutsal defne korusu ile ün salmıştı.
Didyma kelime olarak "ikiz" anlamına gelmektedir. Mitolojik Tanrı Apollon ve ikiz kardeşi Ay Tanrıçası Artemis'e ithaf edilmiştir. Sonrasında gelen milletler bu sebeple kente Yunanca’da “'ikiz kardeş”' anlamına gelen Didyma ismini vermişlerdir.

Didyma Antik Kenti ve Apollon Tapınağı Ziyaret ve Ulaşım

Bugün Didyma Antik Kenti ve Apollon Tapınağı yerli ve yabancı birçok turist tarafından ziyaret ediliyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı ören yerini gezmek için giriş ücreti ödemeniz gerekiyor. Didim Belediyesi ise yılın belirli zamanlarında bölgede çeşitli etkinlikler düzenlemektedir.